كسب رتبه درجه 1 در ارزيابي اعتباربخشي سال 1395

واحد روان شناسي

نام مسئول واحد : مريم شاهمرادي

شرح وظایف :

  • اخذ شرح حال اولیه روان شناختی و مصاحبه بالینی از بیمار و خانواده بیمار
  • اجرای آزمون­های روان­شناختی و آزمون­های درخواستی روانپزشک معالج و ثبت گزارش نهایی در پرونده بیمار
  • معرفی بیمار به تیم درمان و جلسات تشخیصی
  • تهیه و اجرای طرح درمانی برای بیمار
  • تشکیل انواع جلسات روان درمانی فردی ، گروهی و خانواده
  • ثبت تغییرات خلقی ، رفتاری و جسمی بیمار در پرونده بیمار و در صورت ضرورت گزارش تغییرات ناگهانی خلقی و رفتاری بیمار به روانپزشک معالج
  • گردآوری اطلاعات لازم از پرونده های پیشین بیمار و منابع ارجاع ( خانواده و... ) در بدو بستری شدن
  • برقراری تماس و ارتباط با بیمار و خانواده وی و کسب اطلاعات لازم در مورد بیمار
  • حضور فعال در جلسات ویزیت تیمی (Team Work)
  • همکاری و هماهنگی با مددکار اجتماعی در جهت آگاهی از مسائل اجتماعی و خانوادگی بیمار
  • ارائه گزارش از فعالیت ها و خدمات ارائه شده برای بیماران بصورت ماهانه و سالانه به مسئول مربوطه
  • درج کلیه خدمات انجام شده روان شناختی در پرونده بیمار
  • همکاری و اجرای برنامه های تحقیقاتی و مطالعاتی در زمینه سلامت روان مرتبط با گروه هدف
  • شرکت در جلسات و کمیسیون های تخصصی مرتبط و ارائه نظرات مشورتی و تخصصی
  • انجام سایر اموری که در حدود وظایف و مسئولیت های تعیین شده از سوی مقام مافوق .

توصیف تکمیلی شرح وظایف واحد روان شناسی بالینی

مصاحبه

اساسی ترین و متداول ترین فن روان شناسان بالینی است . دامنه گسترده کاربرد و انعطاف پذیری این فن باعث می شود تا متخصصان بالینی ماهر از آن بعنوان ابزار اصلی تصمیم گیری بالینی ، شناخت و پیش بینی استفاده کنند ، اما با این حال نباید این حقیقت را نادیده گرفت که سودمندی مصاحبه به مهارت و حساسیت و دقت نظر متخصصی بستگی دارد گه از آن استفاده می کند .مصاحبه بالینی با یک یا چند هدف آغاز می شود . مصاحبه کننده در این تعامل هدفدار عمل می کند و موظف است مصاحبه را در مسیر هدف مورد نظر هدایت کند ، در نتیجه مصاحبه به اندازه گفتگوهای روزمره غیر رسمی نیست .مصاحبه ای خوب است که با دقت برنامه ریزی شود ، ماهرانه و هدفمند اجرا شود و در طول آن ، هدف فراموش نشود .مصاحبه انواعی دارد ، بسیاری از مصاحبه ها دو ویژگی متمایز کننده اولیه دارند . نخست آنکه در هدف با یکدیگر فرق دارند ، برای نمونه هدف یک مصاحبه ممکن است ارزیابی مراجع باشد ، در حالی که هدف مصاحبه دیگر می تواند رسیدن به تشخیص باشد .دومین ویژگی متمایز کننده مصاحبه ها ، ساخت داشتن یا نداشتن است . متخصصان بالینی در مصاحبه هاب بدون ساخت حق دارند هر سوالی را که به ذهنشان خطور می کند بپرسند ولی در مصاحبه های ساخت دار ، متخصص بالینی باید دقیقا سوالات مورد نظر استاندارد شده را به همان ترتیب مقرر بپرسند .انواع مصاحبه های بالینی عبارتند از : مصاحبه پذیرش ، مصاحبه شرح حال ، مصاحبه معاینه وضعیت روانی ، مصاحبه بحران و مصاحبه تشخیصی .

مصاحبه شرح حال بالینی

یکی از انواع مصاحبه است که در این مصاحبه سوابق کامل شخصی و اجتماعی مراجعان اخذ می شود . در این نوع مصاحبه ، متخصص به حقایق ، تاریخ ها و رویدادها و احساسات بیمار در مورد آنها علاقه مند است .اصولا هدف از گرفتن شرح حال ، تدوین چهارچوب و سابقه بیمار و مشکلش است .

معاینه وضعیت روانی

معاینه وضعیت روانی اصولا با هدف سنجش وجود مشکلات شناختی ، هیجانی یا رفتاری صورت می گیرد . اشکال اصلی مصاحبه های وضعیت روانی ، عدم پایایی آنها است . چون اجرای آنها ساخت چندانی ندارد ، به همین جهت نیز مصاحبه های ساخت دار معاینه وضعیت روانی ابداع شده اند . در این مصاحبه ها برای سنجش رفتارها در حوزه های مختلف سوالات مشخصی پرسیده می شود ، همانطور که ریچارد راجرز می گوید : روان شناسان بالینی باید با معاینه وضعیت روانی آشنا باشند ، چون یکی از اصلی ترین شکل های سنجش بالینی در حرفه های بهداشت روانی است .

روان درمانی

در کلی ترین برداشت ممکن ، روان درمانی( مداخله روان شناختی ) روشی است برای ایجاد تغییر رفتار ، افکار و احساسات انسانها که در چهارچوب یک رابطه حرفه ای انجام می شود .روان درمانی نوعی درمان برای مشکلات هیجانی است که در آن شخص آموزش دیده ، با بیمار آگاهانه رابطه ای حرفه ای برقرار می کند تا نشانه های موجود در بیمار و الگوهای رفتاری مخرب او برطرف شوند یا کاهش یابند و زمینه رشد و کمال شخصیتی وی فراهم آید .

روان درمانی فردی

روان درمانی فردی عبارت است از  کاربرد بدون قید و شرط هر نوع فن یا شیوه­ای که بر اختلالهای روانی، هیجانی یا رفتاری اثرات تسکین دهنده یا درمان بخش دارد.

روان درمانی گروهی

اگر مقدار زیادی از مصیبت ها و مشکلات انسانها به ساختار روابط اجتماعی شان گره خورده است ، آیا نباید درمان هایی داشته باشیم که در گروه یا در موقعیت های دو نفره اجرا شوند ؟

از آنجا که درمان انفرادی بیماران جوابگوی نیازهای روانی جامعه نیست ، برای درمان همزمان چند بیمار ، روشهای مختلفی وجود دارد مانند گروه درمانی ، خانواده درمانی و زوج درمانی که روز بروز شدت بیشتری پیدا کرده اند .مشاوره گروهی یک فرایند انسانی پویاست که در آن تکنیک های مشاوره در مورد افراد بهنجار به کار گرفته می شود . اعضای گروه همراه با مشاور ، فعالانه به بررسی مشکلات و احساسات خود در آن باره می پردازند ، هدف از این کوشش تفسیر نگرشها و ارزشهاست ، به گونه ای که بهتر قادر به مقابله با مسایل و موقعیت های تربیتی و تکاملی گردند .اعضای گروه مشاوره گروهی از 6 تا 10 نفر تشکیل شده که با همکاری یک مشاور متخصص در موقعیتی غیرپزشکی عمل می کنند و مشاوره یک فرایند کمکی است که هدف آن ، راهنمایی افراد به شناخت هر چه بهتر رفتار خود و دیگران است . این جریان می تواند متوجه یک مشکل ویژه ، الگوی زندگی ، هویت یابی و یا ترکیبی از اینها بوده باشد ، پیشرفت مشاوره گروهی بستگی تام به احترام ، اعتماد و پذیرش متقابل دارد.

خانواده درمانی

وقتی یکی از اعضای خانواده دچار مشکل می شود ، تمام اعضای خانواده تحت تاثیر مشکل وی قرار می گیرند .در خانواده درمانی ، کل خانواده بطور همزمان توسط درمانگر تحت درمان قرار می گیرند ، در برخی از گونه های این رویکرد ، درمانگر نقشی منفعل و بی رهنمود دارد و در گونه های دیگر آن ، درمانگر نیروی فعالی است که به صحبت ها جهت و به اعضای خانواده تکلیف و در مورد روابط انسانی به آنان بطور مستقیم آموزش می دهد .

خانواده درمانگر فرد توان مندی است که خانواده را عملا تحت مشاهده قرار می دهد و با ارتباطات واضح و قاطع خویش برای خانواده در زمینه ارتباط ، نقش الگو را بازی می کند .

ویزیت تیمی (Team Work)

گزارش وضعیت روان شناختی بیمار به اعضای تیم درمان در راستای اتخاذ مناسبترین تصمیم درمانی را ویزیت تیمی یا گروهی می نامند.

جلسات ویزیت تیمی در بخش های روانپزشکی وبا هدفبررسی وضعیت بالینی بیمار با حضور کادر درمان ، جهت اتخاذ مناسب ترین طرح درمان برگزار می گردد . این جلسات بصورت هفتگی است ، هر یک از اعضاء تیم درمان گزارش خود را در خصوص وضعیت بالینی بیمار طی یک هفته گذشته  ارائه می نمایند و پس از جمع بندی در خصوص مناسب ترین طرح درمان تصمیم گیری بعمل می آید و توسط روانپزشک مربوطه در پرونده بیمار ثبت می گردد .

آزمون­های روان شناختی

از آزمون­های روان شناختی برای کمک به تشخیص و ارزیابی موثر بودن درمان می توان استفاده کرد. با توجه به تعداد و تنوع آزمونهای روانی ابداع شده از آغاز قرن 20 تا کنون ، ارائه تعریفی که بتواند بطور جامع و مانع همه آنها را اعم از آزمونهای استعداد ، شخصیت ، یادگیری و ... در بر گیرد کاری دشوار می­ماند. اما در تمام تعاریف ارائه شده ، سه ویژگی به شرح زیر دیده می شود :

  • آزمون ابزاری است عینی که آن را برای اندازه­گیری توانایی افراد به کار می برند ، منظور از عینیت آزمون ، مشخص بودن دقیق محتوای سوالات، حوزه­های سنجش ، شیوه اجرا و نمره گذاری است. در هر آزمون زمان اجرا ، دستورالعمل های شفاهی ، مثالها برای پاسخ به سوالات به خوبی مشخص می شوند تا نظر شخصی اجراکنندگان در آنها دخالت نداشته باشد .
  • منظور از هنجار شده آن است که آزمون قبلا درباره گروه نمونه ای از افراد مورد نظر اجرا شده و نتایج آن بصورت تابلوهای عددی ارائه شود . این تابلوها مبنای قضاوت نمرات خام افرادی قرار می گیرد که در آینده می بایست به آزمون مورد نظر پاسخ دهند .
  • آزمونهای روانی به اندازه گیری نمونه ای از رفتار آزمودنی ها می پردازند . نمونه های رفتاری باید معرف کل رفتار باشند تا معتبر شناخته شوند .همه آزمون­ها را می­توان هم به منظور تشخیص و هم به منظور پیش بینی بکار برد . بطور مثال اکثر آزمون­های فرافکن از جمله آزمون رورشاخ و TAT  و برخی پرسشنامه­های شخصیتی از جمله MMPI بیشتر برای تشخیص در محیط­های بالینی یا کلینیک های راهنمایی و مشاوره مورد استفاده قرار می­گیرند .                                                                                                            به کار بردن این آزمون­ها در جریان ابتلای افراد به اختلالات روانی به روان­شناس اجازه می­دهد که نوع و درجه اختلال را در نزد آنها تعیین کند و بعد از بهبودی نشان خواهد داد که درمان تا چه حد موفق بوده است .

فرآیند فعالیت­ها در واحد روان­شناسی بالینی    

روان شناس­بالینی در بدو بستری بیمار، در واحد روان­شناسی بالینی بیمارستان شرح­حال را اخذ کرده و وضعیت روانی وی را ارزیابی می­کند. به عبارتی اولین گام با استفاده از فنون مشاهده و مصاحبه تخصصی با بیمار برداشته می­شود که در این گام تشخیص احتمالی بیماری مطرح می­شود.

متخصص بالینی می­تواند از ابزارها و آزمونهای روان­شناختی در جهت نائل شدن به تشخیص صحیح کمک بگیرد. سپس در اولین ویزیت روانپزشکی گروهی، روان­شناس بالینی با روانپزشک رایزنی و مشورت کرده و با کمک اعضاء گروه درمان و با توجه به تشخیص اولیه، نیازها، اهداف، مسیرها و فنون مناسب درمانی، طرح درمان پی­ریزی می­شود. با عنایت به این طرح درمان، روان شناس جلسات روان درمانی فردی و گروهی را طراحی و شروع کرده و گزارش آنها را در فرم های مربوطه ثبت می کند.

روان­شناس بالینی موظف است بطور هفتگی وضعیت روانی و تغییرات علائم بیماری را ارزیابی کند و گزارش آن را در پرونده بخش ثبت کند. همچنین با سایر اعضاء گروه درمان (روانپزشک، مددکار اجتماعی، کاردرمانگر و پرستار) هماهنگ شده و اطلاعات لازم را در جهت اجرای طرح درمان و نائل شدن به بهبودی بیمار تبادل کند و با آنها تصمیم های مشترک بگیرد.

متخصص بالینی شاغل، برای اخذ اطلاعات در گام اول (تشخیص) و در گام های بعدی (اجرای طرح درمان و توانبخشی بیمار) با خانواده بیمار رابطه درمانی حرفه ای برقرار کرده و در صورت لزوم به آموزش یا درمان سیستم خانواده بپردازد یا در صورت صلاحدید، پیچیدگی یا.... می تواند خانواده را به روان شناس بالینی دیگر یا مراکز مشاوره بنیاد در سطح شهر ارجاع دهد.

روان شناس بالینی در جلسات ویزیت روانپزشکی که بصورت گروهی تشکیل می شود حضور یافته و گزارش وضعیت بیمار، فعالیت­های انجام شده و نتایج آنها، بازخوردها، دستاوردها، موانع و مشکلات اجرای طرح درمان را برای اعضاء دیگر گروه درمان ارائه نموده و از کارشناسان دیگر دریافت می­کند.

در برخی موارد و در صورت لزوم روان­شناس می­تواند مسائل مربوطه و مشکلات را جهت پیگیری به اطلاع مسول واحد روان شناسی برساند. درطول دوره درمان و به صلاحدید گروه درمان ممکن است بیمار به مرخصی موقت فرستاده شود. روان شناس باید پیش از ترخیص موقت به خانواده آموزش دهد تا خانواده گزارش وضعیت و علائم بیمار را در طول زمان مرخصی به روان­شناس بالینی بدهند. این اطلاعات در جهت ارزیابی سیر بیماری، سیر بهبودی و کیفیت نشانه­ها و سازگاری بیمار در اجتماع بسیار حائز اهمیت است.